Abraham Baruch, veehandelaar

1874: Bellingwolde

1901: Oldersum

1901: Nordheim

1902: Göttingen

1933: Deventer

1934: Twello

Westerbork: 11 mei 1943

Sobibor: 14 mei 1943 

Ik wil u een geheim vertellen, maar ik hoop dat u het verder voor u houdt: een oom van me vocht aan Duitse kant mee tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat zit zo: mijn overgrootmoeder was het product van een buitenechtelijke relatie en groeide op bij een niet-Joodse pleegfamilie, in Dresden. Ze trouwde met haar stiefbroer, en kreeg twee kinderen van hem, maar toen hij tijdens de Eerste Wereldoorlog naar het front moest, werd ze zwanger van een andere man, die overigens wél Joods was. Ze scheidde van haar stiefbroer, maar kreeg daarna nog wel drie kinderen van hem. Zij had dus 6 kinderen, waarvan er vijf volgens de Neurenberger rassenwetten half-joods waren, en 1 voljoods; mijn grootvader. Die vluchtte uit Duitsland, kwam via de Roode Hulp op de Gedempte Botersloot in Rotterdam terecht, waar hij iemand ontmoette die hem introduceerde bij mijn grootmoeder. Later vluchtte hij naar Engeland waar hij als Duitser voor een tweede keer in een kamp kwam.

Eén van de dochters van mijn overgrootmoeder trouwde met ene Herbert. Deze Herbert moest het leger in, en heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog in het leger gevochten. Ik wist dit allemaal niet, maar vorig jaar ben ik de zoon van deze Herbert gaan opzoeken, die nog steeds vlakbij Dresden woont. Toen ik een foto van Herbert op de kast zag staan. In vol ornaat, met hakenkruis en al, moest ik natuurlijk wel even slikken.

Die arme Duitse soldaten. Die arme, arme Duitse soldaten. Ik heb het niet over de SS-vrijwilligers, maar de gewone sullen die er ook niet voor gekozen hebben om in Duitsland geboren te worden, dienstplicht moesten vervullen en er niet onderuit konden, durfden of wilden komen. Sinds ik For Whom the Bell Tolls heb gelezen ga ik daar geen makkelijk moreel oordeel over vellen. Voetbal is misschien oorlog, maar oorlog is geen voetbal. De wedstrijd op zich is namelijk niet mooi. En gejuich is niet op zijn plaats. Laat staan triomf.

Dus dat die sloebers ook een bloemetje op hun graf krijgen is rechtvaardig. Dat er stil gestaan wordt bij die jongens die voor de eer van een stel malloten vochten, leiders van een totaal ontspoord land dat waanideeen volgde, kan ik me voorstellen. Dat heeft niets met tijd te maken, of dat "het al zo lang geleden is", of dat hun toenmalige vijanden nu allemaal dood zijn. Dat is gewoon stilstaan bij menselijk onvermogen. En herdenken om het in de toekomst te voorkomen. Dat kan iedere dag. 

Maar 4 mei gaat ergens anders over. 4 mei gaat over het herdenken van de Nederlandse slachtoffers, en is onderdeel van de Nederlandse geschiedenis. Het is niet algemeen, maar tamelijk specifiek. Dat herdenken ging niet van de ene dag op de andere: er is veel discussie over geweest, en werd pas in de jaren '60 onderdeel van de Nederlandse collectieve rouwverwerking

In tegenstelling tot wat sommige mensen denken, worden niet vooral (of alleen) de Joodse slachtoffers herdacht (hoewel zo rond de helft van de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlg Joods was), maar alle Nederlandse slachtoffers. Geen toeval, maar een keuze. Het feit dat herdacht wordt, en wát er herdacht wordt, zijn geen toevalligheden, maar is het resultaat van een lang en politiek proces. Er is niet gekozen voor een bepaalde groep slachtoffers, en niet voor triomfalisme. Maar zoals we ons zelf graag zien: sober, en zoveel mogelijk mensen erbij betrekkend. Maar tegelijkertijd wordt wel de keuze gemaakt te herdenken wat de Tweede Wereldoordlog voor Nederland, de Nederlandse burgers en de Nederlandse geschiedenis betekend heeft en nog betekent. Jodenvervolging, maar ook vervolging van andere door de Nazi's ongewenste groepen, en het feit dat Nederland als land  slachtoffer was, maakt onderdeel uit van die herdenking.

De gemeente Bronckhorst doet nu wat anders. Door ervoor te kiezen om juist op 4 mei specifiek Duitse soldaten aan te doen, laten ze zien dat ze niet geloven in het specifiek Nederlandse aspect van de herdenking, en doen alsof die les afhankelijk is van het nog in leven zijn van de directe slachtoffers van de Duitse bezetter. Ze maken de herdenking als het ware onafhankelijk van de context. 

De gemeente Bronckhorst ontkent daarmee niet alleen de gevoelens van de mensen die nog steeds onder de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog gebukt gaan, en kent zichzelf een morele superioriteit toe door, alsof ze het omgekeerde dorpje van Asterix zijn, wél Duitsers te herdenken als onderdeel van hun invulling van de Nationale herdenking op 4 mei.

Verboden is het niet; schandalig is het wel. Nog steeds lijden mensen onder de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog. Het trauma van het aangedane kwaad, het trauma van het ontkennen daarvan, het trauma van het kwaad dat tussen ons huisde en huist; het wordt allemaal nog dagelijks beleefd. En nog steeds is er genoeg reden om stil te staan bij wat vrijheid voor Nederland en Nederlanders betekent.

Voor het stilstaan bij het tragische lot van de Duitse soldaten zijn in een schrikkeljaar 365 andere dagen beschikbaar.

Het zijn feestelijke tijden voor politicologen. Niet alleen is het fascinerend om te zien hoe een Nederlandse lente is aangebroken waarbij de PVV opeens volstrekt buitenspel staat en er een programma voor een begroting ligt die niet alleen (in ieder geval op papier) de grootste financiele problemen oplost, maar ook nog eens een aantal bezuinigingen waar veel protest tegen was, terugdraait; ook gaan we erg bijzondere verkiezingen tegemoet. Er lijkt immers al een coalitie met een gezamenlijk verkiezingsprogramma te zijn; VVD, CDA, D66, GroenLinks en de Christenunie vormen samen niet alleen een zogenaamde Minimal Connected Winning Coalition (op basis van de huidige cijfers dan), maar gaan ook nog eens gezamenlijk de verkiezingen in met één conceptbegroting. De oppositiepartijen kunnen niet anders dan zich tégen dit programma uitspreken, maar ik betwijfel of dat een winnende strategie is. Voor de PvdA geldt in ieder geval dat veel van de belangrijkste bezuinigingen waar de PvdA zich in ieder geval tegen had uitgesproken, worden nu teruggedraaid.

Opmerkelijk is dat de rol van de PVV nu uitgespeeld lijkt. Ik geloof dat Wilders het gisteren over Europa had, maar dat kon de opluchting over het feit dat dit akkoord er is niet wegnemen. Of wij het nu zelf alleen willen of Europa; iedereen vindt dat het begrotingsakkoord naar beneden moet. 

En dan de PvdA. Gedwongen om oppositie te voeren tegen iets wat ze inhoudelijk zó hadden kunnen ondertekenen. En hoe moet dit nu verder? Er was een goed inhoudelijk programma. Weliswaar met veel kretologie, maar wel stevige standpunten. Maar hoe verhoudt zich dat tot het akkoord waar de verkiezingen over gaan? Dan komt de WBS ongetwijfeld met haar nieuwe uitgangspunten voor de sociaaldemocratie, dat in achterkamertjes, zonder al teveel bemoeienis van buitenaf is klaargestoomd.

Voor de PvdA zijn de tijden wat minder feestelijk. Wat te doen? Ik denk dat de PvdA rap politici met ervaring en een netwerk op de lijst moet zetten, die een mening durven te verkondigen en een idee hebben waar het naartoe moet in Nederland. Geen tactici maar strategen. Geen mensen die politiek zien als onderdeel van hun carriere maar mensen die een carriere hebben in de politiek. Geen afspiegeling maar vertegenwoordiging. Dan moet het Partijbestuur zorgen voor een degelijke campagnemachine. Niet het geinstitutionaliseerde nepotisme van de ombudsteams maar een degelijk verhaal op een moderne manier gebracht. En wat is dan dat degelijke verhaal? Een inhoudelijk programma dat uitgaat van de ijzersterke standpunten die de PvdA al decennia heeft: gelijke toegang tot inkomen, kennis en macht; in het collectief oplossen wat het individu niet kan, en een sterke, ordenende rol voor de overheid. Nu extra paniek is het slechtste wat de PvdA zichzelf kan aandoen.

Alida Baruch

26 januari 1942 - 18 juli 1942

Als beloofd komen wij terug op het onderzoek dat wij vorige week donderdag hebben afgerond. Wij hebben u beoordeeld op verslaving, pyschiatrische aandoeningen en verstandelijke vermogens en zijn tot de conclusie gekomen dat u tot een risicocategorie behoort. De overheid heeft een verantwoordelijkheid om kinderen te beschermen en als je kijkt naar de aantallen en je praat dan ook nog maar eens bij de bekende aantallen over het topje van de ijsberg, dan hebben wij geen andere keuze dan u voor te dragen voor het toedienen van verplichte anticonceptiemiddelen. Als u vindt dat dit te ver gaat moet ik u zeggen dat ik me dat kan voorstellen, maar alleen als u de werkelijkheid niet kent. Wij kennen die beter dan u; wij hebben daar immers voor doorgeleerd. Vandaar dat wij bepaald hebben uw ongeboren kinderen alvast te beschermen, door conceptie niet plaats te laten vinden.

In de loop van de volgende week wordt u opgehaald voor uw behandeling, die zal plaatsvinden in onze kliniek op landgoed het Loo. Na afloop ontvangt u een certificaat dat u zelf kan inkleuren.

Bij voorbaat uw hartelijke dank voor uw medewerking. U helpt van Nederland het paradijs te maken waar onwenselijke zaken niet voorkomen. Onvolkomendheden confronteren ons teveel met onze eigen onvolmaaktheden en zien we immers liever niet.

Vriendelijke groet,

Mijnheer Meester-Pieter

Ethisch beoordelingskundige.

Vandaag staat in de Volkskrant een aardig stuk over John Leerdam en zijn vertrek uit de Tweede Kamer. In het stuk wordt een paar keer een parallel gelegd tussen politiek en theater. Dit is een oude hobby van me, dus ik praat er graag over mee. Er zijn veel overeenkomsten tussen beide kunstvormen. Ze kunnen allebei niet zonder conflict en actie, bijvoorbeeld. Beiden spelen zich voor het publiek af, en beiden kunnen niet zonder podium. Een groot verschil is echter de rol van dat podium. In de theaterwereld hebben zich daarover grote conflicten voorgedaan. Als schouwburgdirecteurszoon, theaterbestuurder en wethouder cultuur heb ik het allemaal van dichtbij meegemaakt. Of het nou om Brecht gaat of de Actie Tomaat die zich eind jaren '60 richtte tegen de tot elitaire kunst leidende overheidsbemoeienis of de discussie die arme wethouders cultuur iedere keer maar weer moeten voeren om hun wijktheaters te behouden; de maatschappelijke rol van het podium wordt telkens weer bevochten.

Ik weet niet zeker of de discussie met dezelfde felheid en maatschappelijk engagement uitgevochten wordt als het gaat over het podium dat voor politiek bedoeld is: de journalistiek.

De tragiek is natuurlijk dat het debat over de journalistiek in de media wordt uitgevochten, en dat is al net zo'n Drosteblikje als theatermakers die zichzelf spelen. Niet makkelijk: ik heb wel eens ergens gelezen dat er wel eens een narcist in die wereld rondloopt, en als die mensen iets niet kunnen, dan is het wel op zichzelf reflecteren, laat staan zichzelf nuanceren.

Maar goed: het podium voor de politiek, de journalistiek dus, is aan verandering onderhevig. Niet alleen door de druk van de commercie, die voorschrijft dat er kranten moeten komen voor mensen die niet van kranten houden, maar ook door het steeds verder toenemende cynisme en wantrouwen, dat ook zijn weg heeft gevonden naar nieuwe (als je goed kijkt oude) vormen van journalistiek.

Ik denk dat een klassieke journalist probeerde een keuze te maken uit dat wat er dagelijks gebeurde, en dat in de context van een groter verhaal zet. De verslaggever daarentegen, geeft de context niet weer en doet niet aan duiding (zegt 'ie, maar door te kiezen, licht hij natuurlijk wel wat uit), maar zegt alleen wat er gebeurt. De moderne journalist laat daarentegen zijn mening doorklinken en probeert vooral zelf nieuws te maken. En dan het liefst op de manier die nu een groot publiek aanspreekt: het cynisme en wantrouwen van de straat, het geschamper, de botheid, de verdachtmakerijen: alles kan (of beter gezegd: moet kunnen) op het podium van de politiek.

De afgelopen weken hebben we er weer voorbeelden van gezien. Of het nu om een onmiskenbaar zakelijke afrekening op de voorpagina van een grote ochtendkrant gaat, of een opzet voor een Kamerlid: er wordt met gretigheid en zonder beperking op ingehakt. 

En wat heeft die nieuwe journalistiek dan bereikt? Een verder groeiend wantrouwen in de politiek, geknakte carrieres (bij de ene wel en de andere niet) maar steeds meer een groeiend verlangen naar een sterke, onfeilbare leider. Applaus.

Vanmiddag om 16.00 uur wordt bekend wie door de leden van de PvdA verkozen is tot fractievoorzitter en daarmee tot Politiek Leider. Of misschien is het andersom: de leden van de PvdA kiezen hun politiek leider, en daarmee de fractievoorzitter. Ik feliciteer hem of haar oprecht met het behaalde resultaat. Het is precies de juiste man of vrouw op de juiste plek en ik kan minstens drie argumenten verzinnen waarom dat zo is. Ik kan ook minstens drie of vier argumenten verzinnen waarom de tweede de tweede is geworden, en kan respectvol uitleggen waarom de vijfde de vijfde is geworden, en waarom ik het toch belangrijk vind dat hij of zij meegedaan heeft en de hoop uitspreken dat hij of zij betrokken blijft bij de fractie. Immers: bij dit soort processen is het "reversed engineering": er zijn feiten en daar gaan we later de argumenten bij zoeken.

Het was een mooi proces: volle zalen, goede discussies, en in de peilingen zijn we zomaar met een handvol zetels gestegen. Althans: het enorme verlies is iets minder enorm. Op papier. Natuurlijk. De trouwe achterban van de PvdA wil niets liever dan een aansprekende opperwoordvoerder en felle discussies over de standpunten van de partij. Het is een mooi spektakel. Maar wel een spektakel dat zijn eigen teleurstelling kan veroorzaken, omdat een dergelijke verkiezing ook verliezers kent. En mensen met afwijkende standpunten. En waar moeten die dan naartoe?

Het meest opmerkelijke van de verkiezingen vond ik dan ook de stuitende middelmatigheid van de campagnes. Maar ik ben blij dat om 16.00 uur zal blijken dat de beste het geworden is.

Filosofisch is de vraag wat "het beste" een probleem dat letterlijk al ouder is dan de weg naar Rome, namelijk de weg naar Athene: Plato's Πολιτεία gaat over deze vraag. Meteen wordt de vraag eraan gekoppeld wat dan een rechtvaardig politiek systeem is. 

De uitkomst van vandaag en de conclusie van vanmiddag bewijzen de actualiteit van deze discussie. Immers: de leden bepalen welke man of vrouw de leiding moet geven aan de fractie en de partij; en de fractie zal de nieuwe leider (M/V) benoemen tot fractievoorzitter. De vraag "wie is de beste?" wordt dus niet beantwoord door mensen die soms al bijna een decennium met die mensen samenwerken, ook niet door de vraag wie er als beste leiding kan geven, politieke standpunten kan formuleren of samenvatten, maar door een handvol debatten en televisie-optredens waar het ging over de vraag wat een brood kost, wat er moet gebeuren met Europa, met wie er een coalitie gevormd moet worden; kortom: over allemaal relevante vragen waar de nieuwe leider (M/V) niet over gaat.

Ik heb een aantal problemen met deze gang van zaken.

Ten eerste moeten politieke standpunten niet afhangen van één persoon. Het formuleren van politieke standpunten een proces dat gedragen moet worden door zo veel mogelijk mensen. Sommigen nemen daarbij het voortouw, en sommigen laten zich leiden door anderen. Dat is de essentie van democratie. We zien bij de PvdA dat politieke meningsvorming bijna tot stilstand is gekomen. Het nieuwe leiderschap van de PvdA moet niet als een "winner takes all" meningen aan de rest gaan opleggen, maar juist het primaat van meningsvorming weer terugleggen waar die hoort: bij de leden.

Ten tweede: we hebben mensen op een lijst gezet, en zij zijn verkozen. Zij hebben het ambacht van politicus op zich genomen zodat wij, eenvoudige stervelingen, ons niet bezig hoeven te houden met de complexiteit van de politiek. Hen buitenspel zetten door niet hen te laten bepalen wie hun voorzitter moet worden, maar een groep leden die maar moeilijk kan inschatten wat er nu werkelijk nodig is om chocola te maken van die fractie, zet de fractie buitenspel. Politiek is geen doorgeefluik.

Ik heb echt wel mijn voorkeuren over de kandidaten, maar ik vind deze verkiezingen apenkool. Ik heb dan ook niet gestemd. Ik feliciteer de winnaar (m/v) van harte, en blijf mijn steun aan hem of haar toezeggen, als loyaal partijlid en betrokken PvdA-er.

Ik heb me wel eens uit laten leggen dat in bepaalde streken van Nederland de achternamen die op -ng eindigen katholiek zijn, en de achternamen die op -k eindigen protestants, of andersom. Mensen die "overstapten" veranderden dan hun naam van - bijvoorbeeld - Bavink in Baving, Wenting in Wentink, of Markering in Markerink. Hier moet ik vaak aan denken als ik over de troosteloze A12 of A28 rijd (ik ben tegenwoordig vaak ver van Rotterdam) en de woorden "Markering Ontbreekt" zie. Ik denk dan namelijk aan mijn vriend Jan Markerink, die niet alleen de politiek van de Rotterdamse deelgemeente Overschie verlaat, maar zelfs de hele politiek. Tot mijn grote spijt gaat hij in een niet-politiek deel van het bedrijfsleven werken. Afscheid van de politiek is het hopelijk niet echt:  goede politici nemen nooit afscheid, ze veranderen alleen van werkplek. Maar, Markerink ontbreekt.

Het doet me denken aan mijn eigen vertrek uit Rotterdam. Je zet je snoeihard in, gaat het conflict niet uit de weg, en komt langzaam tot de conclusie dat de oppositie niet alleen uit de oppositie komt, maar ook uit je eigen achterban. Maar ook de oppositie van die oppositie steunt je niet, en dat maakt het extra zuur.

Jammer dat Jan met zo'n zuur gevoel afscheid neemt van de Rotterdamse PvdA. Helemaal terecht is dat niet. In Overschie heeft hij op een fantastische manier dingen bereikt. Niet alleen heeft hij het deelgemeentelijk apparaat omgevormd tot een organisatie  die, in tegenstelling tot die van veel andere (deel)gemeenten, uitstekend aanvullend is aan het stedelijke (door alleen de kerntaken in huis te houden en alles in dienst te stellen in uitvoering van beleid, en zo min mogelijk in het opnieuw uitvinden ervan), maar ook heeft hij een aantal initiatieven opgezet die wat mij betreft landelijke aandacht en navolgingverdienen: gratis lidmaatschappen van sportverenigingen voor de jeugd, fietsen voor groep-achters, gratis electrisch OV en het gezellige Paradie Overschie. Die dingen kan je ook alleen maar bereiken met steun van je eigen PvdA-tje, en je bent ook nog eens dankzij dat PvdA-tje op die plek gekomen.

Enige loyaliteit en gepaste dankbaarheid mag je dus wel verwachten. Aan de andere kant is de partij natuurlijk weinig dankbaar. Zo werkt dat in de politiek: standbeelden zijn zeldzaam. Het is te makkelijk om de hele PvdA de schuld te geven van het vertrek van Jan, hoe makkelijk het disfunctioneren van de partij, in Rotterdam en daarbuiten, er ook aanleiding voor geeft. Ergernissen genoeg, maar ik wil het niet hebben over de caviarace tussen Tahamata, Vanessa en Andre van Duin (hoewel de laatste  Rotterdammer is en eergisteren jarig was), vermomd als fractievoorzittersverkiezingen.

Hoewel: dat laatste biedt wel een aardig haakje. Niet alleen bij de PvdA,  maar ook bij andere partijen wordt steeds minder over politiek gesproken. Waar vroeger de zaaltjes volzaten en geagiteerde discussies werden gevoerd over hete hangijzers, zijn nu de poppetjes steeds belangrijker geworden. Bij de PvdA zijn geen brede discussies geweest over de betrokkenheid in Afghanistan, de verhoging van de pensioenleeftijd of de Eurocrisis, maar wel twee verkiezingen op rij over partij- en fractievoorzitterschappen, waarbij je nooit precies weet wie je moet kiezen, omdat in beide gevallen de toekomst maar in zeer beperkte mate afhankelijk is van dat wat je weet van de kandidaten.

Maar goed: Jan heeft geprobeerd mee te praten over de bezuiningen in Rotterdam. Er is niet naar hem geluisterd. Hij probeerde mee te denken, discussie te voeren en een beweging op gang te brengen waarbij één van de traditioneel belangrijkste politieke onderwerpen, namelijk de verdeling van schaarste, een openbare discussie moest worden.

Zonder veel resultaat. Helaas. Maar is dat de hele PvdA en alleen de PvdA aan te rekenenen? Zoals iedereen weet is de tijd van de partij zoals we die kenden in de jaren ‘30, ‘60 of ‘70 voorbij. Juist de partijen die strijden voor vernieuwing van en meer betrokkenheid bij politiek hadden het initatief van Jan moeten steunen.

Het vertrek van Jan is dan ook niet zozeer een falen van de PvdA, als wel een falen van de oude politiek als geheel. Juist Leefbaar Rotterdam had dat waar Jan en zijn gedeelte van de PvdA voor staan moeten steunen.  Door niet over zijn eigen schaduw heen te springen en Jan te steunen heeft Leefbaar laten zien toch (of nog) niet de vernieuwende partij te zijn die ze ambieren te zijn.

Iedereen vraagt zich wel eens af waarom hij (m/v) nou op deze aarde is, of wat het nut is van handelingen die we (m/v) al dan niet routineus verrichten. Zo werden vanochtend op het schoolplein een aantal ouders boos toegesproken door hun kinderen: er wordt teveel gebabbeld. We hebben onze kinderen rustig en op beschaafde toon uitgelegd dat de enige reden dat wij - soms al een decennium lang - onze kinderen naar school brengen, is om 's ochtends met vieze koffie de wereldproblemen door te nemen. De rest is bijzaak. Oh, zat er ook een cito-toets aan vast? Dat is een mooi onderwerp om op te scheppen over onze kinderen, te vloeken op de staat van het onderwijs, of te jammeren over onze eigen traumatisch verlopen schoolcarrieres.

Ironie als stijlmiddel wordt vaak niet begrepen. Ik ken een Kamerlid van een als links bekend staande politieke partij die wel eens gekscherend geroepen heeft "ik ben ook liberaal", wat leidde tot een wekenlange discussie over het liberale gehalte van zijn (m/v) partij. Het gehalte verslaggevers hier onder de stolp is immers groot, zeker als je het afzet tegen het aantal journalisten, die - behalve dat ze moeten opschrijven wat er gebeurd is -, duiding moeten geven aan politieke historische feiten, en ze in een passende bredere context moeten zetten.

Dit allemaal is een opzetje om nog eens te kunnen somberen over mijn eigen politieke kiesvereniging, de PvdA. Ik mis de man die mij adviseerde (weer, in mijn vroege jeugd was ik al eens lid geweest van een politieke partij, want ik ben als kind in een ketel socialisme gevallen, en dat hoorde daarbij) lid te worden van een poliieke partij. Voor mij werd het dus de PvdA. Toen ik eens erg boos was op die partij, en dreigde mijn lidmaatschap op te zeggen, zei hij "niet doen! er komt altijd een betere reden". Tot nu toe heeft hij gelijk gehad, al moet de PvdA nu wel erg haar best gaan doen.

Iets anders: dezelfde man zei ons (hij was ook nog eens hoogleraar): "Bij de studie politicologie leer je een beetje lezen en een beetje schrijven". Hoofd- en bijzaken van elkaar halen, de essentie te vinden en daar wat mee te doen, dus.

Dan zie ik dat door de PvdA onlangs voor de vijfde of zesde keer is aangekondigd dat er nu echt oppositie gevoerd gaat worden. Maar dan nu echt. Nee echt.

Maar alweer wachten we op een alternatief, een richting, een antwoord, een actie.

Maar helaas. Een goedbedoelde actie om voor de zevende of achtste keer een stevige oppositionele rol aan te kondigen leidt tot een beeld van een verscheurde fractie.

Dan wordt me opeens duidelijk wat er aan de hand is. We hebben inderdaad geen ironie meer nodig. De werkelijkheid is al erg genoeg. En dan begrijp ik ook opeens waarom die kiesvereniging van mij zo voortstrompelt. Hoofd- en bijzaken worden niet gescheiden, de essentie wordt er niet uitgehaald, laat staan dat er wat mee gebeurt. Je kan er ook al bijna niet om lachen, terwijl dat nu juist de bedoeling van ironie is.

Toch?