Vandaag is het internationale vrouwendag en ik moet opeens aan Hendrik Jan Schoo denken en dat komt door de Volkskrant.

Dat zit namelijk zo:

Uit onderzoek blijkt dat de overmaat aan daadkracht, in ieder geval waar het gaat om veiligheid, een averechts effect te hebben. Het Centrum voor Ciminaliteitspreventie heeft er een interessant rapport over geschreven. Conclusie: een overenthousiaste of ongebreidelde toepassing zal waarschijnlijk meer kwaad dan goed doen. Zo bestaat het gevaar dat iedereen die afwijkt van de norm, als risicoburger wordt bestempeld.

Als alternatief voor de stoerenmannentaal van veel veiligheidspropagandisten wordt dan ook betoogd dat een bredere pallet van effectieve aanpakken ingezet moet worden. 

Effectieve aanpakken zijn vaak kleinschaliger, meer op de menselijke maat toegesneden, langduriger en meer gericht op alle factoren die te maken hebben met onwenselijk gedrag, in plaats van alleen dat ongewenste gedrag zélf. Kortom: geploeter.

Toen ik vier jaar geleden wethouder werd in de Deelgemeente Feijenoord ging werken, heb ik juist dat geploeter, door Hendrik Jan Schoo "Het feminiene geploeter op goed onderhoud en beheer waarvoor bestuurders weinig geduld hebben, maar waaraan gewone burgers sterk hechten" genoemd, tot mijn taakstelling verheven. Juist een schone buitenruime, participatie gericht op het écht betrekken van buurtbewoners, integratie die recht doet aan individualiteit maar ook cultuur die relevant is, en oprechte communicatie met de buurtbewoners dragen bij aan veiligheidsbesef. In die zin ben ik het wel eens met voormalig minister Eberhard van der Laan die afgelopen zondag in Buitenhof óók zei dat er weliswaar veel gekankerd wordt op "de buitenlanders en allochtonen", maar dat er andere, onderliggende problemen zijn, die vaak bést verholpen kunnen worden.

Het zou juist de zaak van gemeentebestuurders moeten zijn om die problemen te verhelpen of, waar mogelijk, te voorkomen. Feminien geploeter dus, moet de core-business van de gemeente zijn. Masculiene daadkracht kunnen we met een gerust hart overlaten aan mensen die nog steeds denken dat ze daarmee problemen kunnen oplossen.

Vrolijke vrouwendag!

Er zijn heel veel redenen om niet op de PvdA te stemmen. Ik ken ze allemaal, maar ga ze hier niet noemen, want ik doe immers niet meer aan navelstaren, zwarte pieten uitdelen, structuuroplossingen voorstellen, elkaar zwartmaken en muggen ziften.Ik hoef ze dus niet te prareren. Dat is ook wel zo makkelijk.

Maar wat schiet je op met niet op de PvdA stemmen? Precies. Helemaal niets. Al dat strategische gezwam van boos zijn hiero en ze een lesje leren daaro, en de noodzaak voor verandering. Allemaal prachtige strategische overwegingen, maar Als je gewoon eens een paar minuten nadenkt over wat er moet gebeuren in Den Haag: meer werk, meer de boel bij elkaar houden, meer betrokkenheid bij de wijken, kom je toch uiteindelijk gewoon op de PvdA uit. En de beste reden om op een partij te stemmen blijft toch omdat je je kan vinden in het merendeel van de ideeën.

Gewoon doen dus, en ook gewoon op onze lijsttrekker, want de rest van de stemmen komen toch wel bij de mensen lager op de lijst uit, en dan lopen we gewoon het rijtje vol.

En als je niet om deze redenen wil stemmen maar recalcitrant wil zijn een een voorkeursstem op wil uitbrengen op een leuke, actieve, betrokken persoon, stem je gewoon nr 17. Willem Minderhout.  Want dat is namelijk een vriend van me.

Timing is alles, in de politiek, en ik vind het dan ook niet helemaal toevallig dat Ed Nijpels een paar uur voordat het kabinet valt laat weten dat hij opstapt als voorzitter van het ABP. Klein nieuws valt in het niets bij groot nieuws, en groter nieuws dan een vallend kabinet is er gewoon niet.

In het kielzog van al het nieuws van de laatste paar dagen zijn veel mensen benieuwd hoe het nou toch gaat met die monsteroperatie van de 20 (eigenlijk 19) commissies die zich bezighouden met heroverwegingen die moeten leiden tot €35 miljard (dank je Borre) aan bezuinigingen. Goed nieuws daarover: in de persconferentie van de demissionaire premier konden we horen dat die uiterlijk 1 mei naar de kamer gestuurd kunnen worden, zodat ze inzet kunnen zijn van de verkiezingen. Bravo.

Maar is dat zo? 1 mei worden ze aan de kamer gestuurd, wat betekent dat er hooguit vijf weken over gesproken kan worden. De verkiezingsprogramma's zijn op 1 mei allang klaar, dus daar kunnen ze niet meer in worden meegenomen, laat staan dat de voorstellen, zoals het hoort, door de politieke partijen besproken kunnen worden.

Bovendien: waar is nou die versnelling? Tijdens het debat op 8 december zei de Minister President al dat de voorstellen eind april klaar zouden zijn en zo spoedig mogelijk na weging naar de kamer zouden gaan, zodat ze betrokken zouden kunnen worden bij de behandeling van de begroting voor 2011.  Letterlijk:

Wij sturen geen doorrekeningen. Dat is niet beoogd. Wij zullen de rapporten van de werkgroepen niet naar het CPB sturen. Het kan ook in de tijd niet. Die zullen ergens in april aanstaande gereed kunnen zijn.

Kortom: geen versnelling maar eerder een vertraging, waarbij bovendien de Nederlanders de mogelijkheid wordt ontnomen de voorstellen eerst fatsoenlijk in partijverband te bespreken, alvorens ze inzet te maken van de verkiezingen. Tel daarbij op dat uitsluitend bewindspersonen van CU en CDA betrokken zullen zijn bij de totstandkoming van de voorstellen, en je kan niet anders dan tot de conclusie komen dat er nogal wat werk aan de winkel is voor de verse oppositie van de PvdA, willen we dat er een maatschappelijk debat kan ontstaan over deze majeure operatie.

NB: De datum waarop de 20 commissies met hun voorstellen moeten komen is vervroegd naar 1 april. De verkiezingsprogramma's zullen half april al vastgesteld worden, dus dat geeft weliswaar wat tijd om ze op de congressen vast te stellen, maar al teveel discussies zullen er niet over gevoerd kunnen worden.

Eén van de hoogtepunten van de Nederlandse poëzie is De schand in de Breveningse Hoerkous van Battus (1981):

Scheel Heveningen was een vlooi der prammen. Ver weg op zee zag men een pissende vink. De gatbasten waren gezoodnaakt het land te verstraten en riepen in hun kloten buiten lont. Ze kakten hun poffers, en streken elkaar kak in het gelaat. Enkelen kwakten zaad, anderen kakten zalm langs een touw. De guitspasten neukten de bok van het dak. Niets werd gered dan tien linnen tepels en een lul van een predikant in de harige kut van een vinnige pissersvrouw.

Ik bied op voorhand mijn excuses aan aan mensen die hier aanstoot aannemen, maar meld er wel bij dat het allemaal mijn woorden niet zijn, dus dat maakt het minder erg.

Ik moest eraan denken omdat dat "elkander strak in het gelaat kijken" begon natuurlijk al een paar weken, zo niet een paar maanden geleden. Of de gemeenteraadsverkiezingen meespeelden aan gene zijde van de tafel weet ik niet, maar het resultaat is nu natuurlijk wel dat de gemeenteraadsverkiezingen (waarbij "landelijke" overwegingen toch al belangrijk zijn), er een eigen dimensie van krijgen. De laatste peilingen wijzen uit dat de PvdA 4 zetels "in de plus" staat, althans ten opzichte van de vorige peiling, want ten opzichte van de vorige verkiezingen staan we er nog steeds 14 "in de min".

Verkiezingsuitslagen zijn een "zero-sum-game", wat betekent dat dat wat de één verliest, door de andere gewonnen wordt. In totaal blijft er immers altijd hetzelfde aantal zetels te verdelen.

Waar ik me meer zorgen over maak, is het verlies in vertrouwen in de democratie. In 2007 gingen 2,5 miljoen stemgerechtigden niet naar de stembus, ik kan me voorstellen dat dat er meer worden. Een ander verlies is dat de brede volkspartijen verliezen ten koste van partijen "aan de flanken"; in tegenstelling tot de brede partijen kunnen die het zich minder veroorloven compromissen te sluiten.

Een belangrijke stimulans voor het verlies in het vertrouwen van de democratie is het verlies aan omgangsvormen. Belangrijke Nederlandse staatskundige uitgangspunten als de Ministriële verantwoordelijkheid (het kabinet spreekt met één mond, legt verantwoording af aan de kamers, is verantwoordelijk voor het beleid van voorgaande kabinetten) worden uitgehold, om over de parlementaire omgangsvormen maar te zwijgen. Om over de huidige parlementaire omgangsvormen maar te zwijgen: de keren dat Gerdi Verbeet de leden eraan moest herinneren via de voorzitter te spreken zijn ontelbaar.

Besluiteloosheid, waar dit kabinet van beticht wordt, lijkt me niet de belangrijkste reden om vertrouwen te verliezen. Niet alleen zijn er behoorlijk wat belangrijke besluiten genomen door dit kabinet; mensen die éénzijdig kijken naar daadkracht herinner ik er maar weer eens aan dat inderdaad beslissingen beter en sneller en effectiever gekozen worden door een sterke leider met een geweer, maar dat de belangrijkste functie van de democratie, en alles wat erbij hoort, het instandhouden van die democratie is.

Ik hoop daarom dat de politici weer snel de weg naar de fatsoenlijke omgangsvormen weten te vinden en het snel weer gaan hebben over wat ze willen bereiken in en met ons land. Op een fatsoenlijke manier.

Het is aswoensdag en iedereen mag een kruisje komen halen, maar niet iedereen mag naar communie. Het debat van gisteravond over het rapport Davids ging vooral over "de kennis van nu", wat me inspireerde tot de volgende carnavalskrakers:

Met de kennis van nu, dronk ik enkel nog maar jus, trala die trala da la la *)
Met die kennis van toen zou ik het ook nu niet meer doen, trala die trala da la la
Met de kennis van me zus ging ik naar de kermis dus trala die trala da la la

Maar het is allemaal natuurlijk al verdrietig genoeg. Hoewel nogal wat kamerleden met goede bedoelingen televisiestudio's aflopen om in Waku Waku de kloof te verkleinen, wordt die kloof met debatten als deze natuurlijk alleen maar groter. Een volstrekte meta-werkelijkheid ontstaat: terwijl iedereen kan zien dat de portee van het Rapport Davids is dat de kamer verkeerd is ingelicht en dat op verkeerde (of géén) gronden is besloten goedkeuring te verlenen aan de inval in Irak gaat de discussie over wie daar nú verantwoordelijk voor is. En dat is dan niemand. Of iedereen. Ook goed. In ieder geval ik niet zoals ik vroeger was.

Ik vrees dat het vrijdag zo verder gaat, maar dan met de omgekeerde argumentatie: we hebben toen, met de kennis van toen gezegd dat we weg zouden gaan, en zeggen dus nu datzelfde. Dat zou allemaal al "gewoon" erg genoeg zijn, ware het niet dat gisteravond in ieder geval één belangrijk uitgangspunt van ons staatsrecht ten grave gedragen is: dat van de ministriële verantwoordelijkheid. In het Nederlands staatsbestel staat centraal (en dat heeft iets met de geschiedenis te maken), dat het kabinet het algemeen belang dient. De verantwoordelijkheid van een minister reikt veel verder dan alleen de verantwoordelijkheid voor zijn eigen handelen: verantwoordelijkheid voor het handelen van de Koning(in), van het kabinet als geheel, en zelfs dat van het functioneren van het staatsbestel. Ook al ben je er zelf niet debet aan. Nauwkeurig omschreven: de gezamenlijke en afzonderlijke aanspreekbaarheid van ministers op het doen en laten van de regering bij de behartiging van het algemeen belang en de vervulling van taken die aan het ambt van minister zijn verbonden.

In het geval van Irak staat in het rapport Davids duidelijk wie wat waar waarom en met welke kennis gedaan heeft. Dat het debat vernauwd wordt tot een whodunnit is een verlies voor de democratie. En juist de democratie in stand houden is het belangrijkste wat een politicus of bestuurder kan doen.

*) update: de werkelijkheid is vaak grappiger dan de humor: Erica Terpstra zou met de kennis van nu minder gedronken hebben.

De muziek kreeg maar liefst vijf bolletjes in de NRC, maar de regie slechts twee. Inderdaad klonk er tijdens het terechte applaus bij het einde van Der Fliegende Holländer ook boe-geroep, en dat was gericht tegen de regie van Martin Kusej.

Wat heeft de beste man misdaan? Volgens het NRC was de regie vooral weinig consequent, en laat hij een wel erg frisse wind door Wagners wensen. Nou ja zeg. Ik geef het je te doen. Wagner staat niet bekend om z'n subtiele emoties, dus als je er wat menselijks en begrijpelijks van wil maken, moet je interpreteren en vrijheden nemen. Dat gebeurt toch wel eens vaker bij regieën in de Stopera, zo heb ik wel eens ergens gehoord. Als je dan de regie zo slecht recenseert, moet je toch met wat betere argumenten aankomen. Jordi Koopman van Operamagazine doet dat, bijvoorbeeld, een stuk beter. Trouw heeft een wat optimistischer recensie.

Nu ben ik zelf geen groot Wagner-fan. Hij heeft prachtige muziek geschreven (één van de films die ik ieder jaar bekijk is Apocalypse Now, en de vlucht van de Walküre is dáár natuurlijk prachtig), maar met de Teutoonse sprookjes a la In de Ban van de Ring en Harry Potter doe je me geen groot plezier. En van al dat koper de hele tijd gaan mijn oren tuteren. Er zijn mensen die de de Nibelungenring een paar keer gezien hebben. Ongeveer 15 uur, afhankelijk van de tempi. Nou, doe mij maar alleen de hoogtepunten.

Dat neemt niet weg dat Wagner natuurlijk tot de aller-allergrootsten van de muziekgeschiedenis behoort, en dat een regisseur die zijn verhaal relevant probeert te maken daar alleen al voor alle lof verdient. Ik begreep het ook niet altijd, maar denk dat Kusej vooral wilde laten zien in wat voor fantasiewereld de cruisegangers leven, dat het mythische noodlot dat de Holländer tart dichterbij is dan je wil, en dat de dood geen overwinning en bevrijding is, zoals de Wagneriaanse ontknoping luidt, maar het gevolg kan zijn van iets plats als jaloezie en onbegrip. Immers: Senta springt niet de Holländer achterna om daarna met hem in de hemel opgenomen te worden, maar wordt door een jaloerse Erik (haar ex-vriendje) met een geweer doodgeschoten.

Nuja, misschien zie ik het allemaal wel verkeerd, maar ik heb me -als niet-liefhebber van Wagner- toch een hele avond goed vermaakt. Het boe-geroep en de slechte recensie in de NRC waren, in my humble opinion, dan ook ongepast. Een bolletje meer had best gekund. En ik ben erg benieuwd wat Kusej er zelf over te zeggen heeft.

De werkelijkheid waar banken en verzekeraars mee moeten leren leven geldt ook voor makelaars en andere aanbieders van diensten: mensen willen steeds preciezer weten wat ze geleverd krijgen. Kwaliteitspredikaten zijn niet langer vanzelf sprekend; er moeten aantoonbare bewijzen voor geleverd kunnen worden. Een harde leerschool voor veel dienstenleveranciers die zichzelf zagen als onaantastbare "sterke merken" die nu voor de commissie als De Wit en Davids moeten bewijzen dat ze het toen met de kennis van nu allemaal anders hadden gedaan. Terwijl ik er nog wel een glas wijn op wil zetten dat er toen helemaal niet naar kritiek geluisterd werd; gepercepieerde superioriteit maakt immers blind voor eigen fouten, doof voor kritiek, en onvoorbereid op de Kladderadatsch die wel moet volgen, want spreuken 16:18 gaat altijd op. 

Ook in het onderwijskan die oud-nieuwe realiteit aan relevantie groeien. Gisteravond was er een open dag van een Als Zeer Goed Bekend Staande School (AZGBS), waar we wel geinteresseerd in zijn. Na een kopje koffie en een keurige introductie gingen we mee met een docent die in een klaslokaal ons iets zou vertellen en antwoord zou geven op onze vragen.

Helaas. Het werd een deceptie. Verder dan de cirkelredenering volhouden dat het een AZGBS was omdat er nu eenmaal sprake was van een AZGBS kwam hij niet. Hoe vindt begeleiding van kinderen die het wat moeilijker hebben plaats? (dat gaat heel goed). Hoe wordt met ouders gecommuniceerd? Is er een nieuwsbrief, een maandelijkse update? (dat gaat heel goed). Wat doet u nu anders hier dan u op een andere school zou doen (dat gaat heel goed, hier doen we wat meer aan grammatica). Doen jullie mee met project XXXXX, waarbij extra béta-vakken aangeboden worden (ja, we hebben hier die vakken. dat gaat heel goed).

Eén moment van kracht van de docent was dat hij op de vraag hoe het met het drugsgebruik op school gesteld is (een vooroordeel met betrekking tot deze AZGBS) antwoordde dat hij iedere dag clean naar huis ging. Verder dat het wel eens voorkwam en dat hij in de 16 jaar die hij op de AZGBS werkte maar één keer een leerling uit de bank heeft zien vallen. Een hele geruststelling, maar of er een actief ontmoedigingsbeleid was, of er samengewerkt werd met politie, of een ander teken dat het de school zou interesseren kwam er niet.

Moet je dan als ouder alleen maar blij zijn met een AZGBS omdat je dan kan zeggen "mijn kinderen zitten op de AZGBS"? Nonchalance en argumenten dat de AZGBS zo goed is omdat ie zo goed is. Het afdraaien van een verplicht nummer. Maar geen specifieke aanpak anders dan het "hoog leggen van een lat", geen vakinhoudelijke verdieping, geen gezag, geen inspiratie, geen betrokkenheid, geen eruditie, kortom niets van wat je van een AZGBS zou mogen verwachten.

Maar als je de lat voor jezelf niet hoog legt, hoe kan je dat dan met enig gezag voor anderen doen?

Vanavond weer -het leek wel een eeuwigheid- naar de opera: de klassieker Le Nozze di Figaro in de Stopera in Amsterdam. Bijna vier uur ambachtelijk opera kijken; en dan zie je dat dit niet voor niets één van de grote opera's van één van de grootste componisten is.

Ahja... de Opera... Het wonder van verhaal, muziek, theater, mise-en-scène, mise-en-place, en -wat ik vooral interessant vind- de achtergrond waartegen zich één en ander afspeelt.

Nu begint iedere opera (dixit Bart Tromp) met "een man wordt verliefd op het verkeerde meisje". Ja, maar dan! Dan ontspant zich (zie de tweet van Erik Schilp) een verhaal waar John Lanting het ook mee doet, met als hoogtepunt natuurlijk een kast waarvan de man denkt dat de minnaar van zijn vrouw erin zit, terwijl de vrouw zegt dat er een andere vrouw in zit (terwijl ze weet dat haar minnaar er in zit), waarop de kast opengaat in inderdaad de andere vrouw erin zit (want de minnaar van de vrouw kon ontsnappen).

Ik denk dat de recensies morgen wisselend zullen zijn. Het decor was conventioneel, Susanna miste af en toe volume en Figaro had een prachtige stem maar was wat driftig. De tempi waren soms wat aan de trage kant. Maar toch... prachtig en vermakelijk. Mooi multimediaal ook, met zogenaamd beelden van beveiligingscamera´s.

Maar dan het verhaal! De Nozze is buiten een complex liefdesverhaal vooral een aanklacht tegen de arrogantie van de macht. In de jaren vlak voor de Franse revolutie een actueel gegeven. De graaf houdt vast aan jus primae noctis maar Figaro zingt, nauwelijks verholen: "als u wilt dansen, doet u dat op mijn muziek". Misschien het meest sprekende voorbeeld van opstand tegen de heersende klasse; maar door het hele verhaal zie je dat de aristocratie er steeds meer rekening mee moet houden dat ze ook maar gewone mensen zijn. Mozart heeft overduidelijk sympathie voor de gewone man die de eigen werkelijkheid van de elite doorziet.

Die achtergrond, in combinatie met de meeslepende muziek, maken het voor mij nog steeds één van m´n favorieten. En juist vanavond had ik het nodig, want het is soms begrijpelijk dat iemand met verantwoordelijkheid zich soms niet aan de wet houdt. Maar daar hoort wél bij dat je je aan de regels houdt, en dus dat je de de overwegingen die hebben geleid tot de daden goed worden uitgelegd. Dat niet doen mag niet onbestraft blijven. Rechtvaardigheid is meer dan je aan de wet houden. Soms zelfs ánders dan je aan de wet houden. Maar nooit onuitgelegd, nooit alleen op basis van uitsluitend privileges, en al helemaal nooit zonder er rekenschap over uit te leggen. Die tijd hebben we gehad.

Van de 100 gevaarlijkste kruispunten van Nederland bevinden zich er 13 in Rotterdam; drie in de deelgemeente Feijenoord, waar ik nu precies een jaar weg ben. Een paar dagen geleden vond ik bij het opruimen een kladblokje waar ik in 2006 de voorlopige portefeuilleverdeling op heb geklad. Ik heb absoluut geen spijt van de portefeuilles die ik gekozen heb, maar ik ben wel altijd geinteresseerd geweest in één portefeuille die ik niet had, en dat was verkeer en vervoer.

Rotterdam-Zuid is niet gebouwd voor mensen, maar voor de industrie. Treinen, boten, industrie en vrachtwagens moesten elkaar zo efficiënt mogelijk kunnen bereiken, en in de ruimte die overbleef, woonden de mensen die het werk moesten doen. De fysieke infrastructuur van Rotterdam-Zuid is traditioneel dan ook dramatisch slecht. Er zijn verschillende verkeersvisies geweest, maar samen met de toegenomen verkeersdrukte, eisen van bewoners (ten aanzien van bereikbaarheid en parkeermogelijkheden) en onvoorziene omstandigheden, blijft het een weerbarstige materie. In Rotterdam zijn nog steeds sommige woonwijken ingeklemd tussen verkeersstrommen, in plaats van dat die wijken ontsloten worden.

Juist het onderwerp van de fysieke infrastructuur is er één waarover politieke keuzes gemaakt moeten worden. Ten eerste moeten natuurlijk verkeersonveilige situaties bestreden worden. Daarnaast moet er een verkeersplan gemaakt worden waarbij mensen elkaar kunnen bereiken. Wijken mogen nooit meer ghetto´s worden. Veilige wegen helpen daarbij.

(met dank aan Dennis Willemse)

Friedenslied
(Tekst: Pablo Neruda/Bertolt Brecht; Muziek: Hanns Eisler)

Friede auf unserer Erde!
Friede auf unserem Feld,
daß es auch immer gehöre
dem, der es gut bestellt.

Friede in unserem Lande!
Friede in unserer Stadt,
daß sie den gut behause,
der sie gebauet hat.

Friede in unserem Hause!
Friede im Haus nebenan!
Friede dem friedlichen Nachbarn,
daß Jedes gedeihen kann.

Friede dem Roten Platze
und dem Lincoln-Monument!
Und dem Brandenburger Tore
und der Fahne, die drauf brennt!

Friede den Kindern Koreas
und den Kumpels an Neiße und Ruhr!
Friede den New-Yorker Schoffören,
und den Kulis von Singapore!

Friede den deutschen Bauern
und den Bauern im großen Banat!
Friede den guten Gelehrten
eurer Stadt Leningrad!

Friede der Frau und dem Manne!
Friede dem Greis und dem Kind!
Friede der See und dem Lande!
Daß sie uns günstig sind.