Donderdag 31 December 2009 om 23:16

Voor 2010: vrede aub.

Friedenslied
(Tekst: Pablo Neruda/Bertolt Brecht; Muziek: Hanns Eisler)

Friede auf unserer Erde!
Friede auf unserem Feld,
daß es auch immer gehöre
dem, der es gut bestellt.

Friede in unserem Lande!
Friede in unserer Stadt,
daß sie den gut behause,
der sie gebauet hat.

Friede in unserem Hause!
Friede im Haus nebenan!
Friede dem friedlichen Nachbarn,
daß Jedes gedeihen kann.

Friede dem Roten Platze
und dem Lincoln-Monument!
Und dem Brandenburger Tore
und der Fahne, die drauf brennt!

Friede den Kindern Koreas
und den Kumpels an Neiße und Ruhr!
Friede den New-Yorker Schoffören,
und den Kulis von Singapore!

Friede den deutschen Bauern
und den Bauern im großen Banat!
Friede den guten Gelehrten
eurer Stadt Leningrad!

Friede der Frau und dem Manne!
Friede dem Greis und dem Kind!
Friede der See und dem Lande!
Daß sie uns günstig sind.

Donderdag 24 December 2009 om 10:52

Bij de dood van Marcus Bakker (1923-2009)

Als kind ben ik in een ketel socialisme gevallen, en daar hou je toch wat van over. Ik heb leren lezen in De Waarheid, kan me de Waarheidsfestivals (met Oleg Popov) en partijcongressen (met Tara Singh Varma, Ella Vogelaar en haar toen nog breiende echtgenoot Onno Bosma) herinneren, en ben zelf lid geweest van het ANJV (het werd een teleurstelling: mensen van buiten Amsterdam waren daar eigenlijk niet welkom, en er liepen wel heel vreemde mensen in rond) en zelfs van de CPN. Ik bleef dat totdat ik -naar goed familiegebruik- geroyeerd werd als lid. Wegens wanbetaling (eigenlijk was het meer desinteresse) maar toch nog ruim voordat de CPN opging in Groen Links. Later was ik zelfs nog even lid van de VCN (nu NCPN)  en als jullie het niet verder vertellen wil ik hier best erkennen dat ik in de jaren '80, onder andere samen met Remko van Broekhoven waar ik nu dus al een kwart eeuw jaar mee bevriend ben, behoorde tot de heroprichters van de CJB was. De omgangsvormen binnen de CPN zijn genoegzaam beschreven en het laat zich raden dat ik me vanaf ongeveer het moment dat ik zelf bier mocht kopen politiek anders ben gaan ontwikkelen, maar toch bekruipt me af en toe een vreemde heimwee.

Ook Marcus Bakker ben ik een paar keer tegengekomen. Eén keer staat me goed bij. Ik was een jaar of 16, en had net zijn boek Wissels (voor mijn lijst!) gelezen. Hij vond het leuk dat ik -telg uit een befaamd communistengeslacht- CPN-lid was geworden en dat ik z'n boek gelezen had, en gaf me op weg naar het station van Leiden een lesje over het belang van het democratisch centralisme: het marxistisch-leninistische uitgangspunt dat je je als loyaal partijlid niet in het openbaar kritisch mag uitlaten over de partijpolitieke lijn.

Ik heb wel eens familieleden gevraagd waarom ze nou en masse communist geworden waren. Het antwoord was simpel: ze hadden gehoord dat in de Sovjet-Unie verschoppelingen politieke macht hadden gekregen. En dat wilden ze ook. En met die politieke macht wilden ze een rechtvaardiger samenleving. Eentje waar het niet uitmaakte welk ras je had of hoe rijk je ouders waren. Zo simpel was het. Maar wat me vooral opviel bij veel communisten was de mate waarin ze politiek bedreven. Veel van de mensen die ik toen nog wel eens tegenkwam waren wel meer betrokken bij de politieke organisatie, en beleefden zwaardere persoonlijke politieke consequenties dan af en toe een vergadering bijwonen of een flyer uitdelen. Sommigen waren in Spanje geweest, veel hadden er in het verzet gezeten, enkelen waren statenloos of hadden in een concentratiekamp gezeten. In de Koude Oorlog kwamen er behoorlijk wat op een zijspoor te staan. Maar veel van hen gingen toch maar door, vanuit de glasharde overtuiging dat die betere wereld er alleen kon komen met hún inzet. Scholing, strijd, actie en verzet. Desnoods met de uiterste consequentie van sociaal isolement, werkloosheid of erger.

En hoewel die inzet regelmatig secte-achtige trekjes vertoonde, kunnen we er af en toe nog best wat van leren. Politiek gaat uiteindelijk niet over meningen, maar over levens.

Woensdag 23 December 2009 om 08:58

Lichamelijk contact: verplicht zoenen met Willem Alexander?

In de Rode Hoed

Tijdens het debat in de Rode Hoed hadden we het ook nog even over die vreemde mijnheer Enait. Hij wil niet opstaan voor rechters omdat "alle mensen gelijk zijn". Iemand in het publiek zag dat als teken van de toenemende Islamisering van de maatschappij. Ik ben daar wat minder bang voor; gedurende de barensweeën van de multiculturele samenleving zullen er aan de ene kant extreme figuren als deze Enait zijn, aan de andere kant extreme anti-moslims, maar zal -hopelijk- het grootste gedeelte van de mensen zich gedragen als het grootste gedeelte van de mensen zich doorgaans gedraagt: redelijk, met een gemiddelde mening die soms een beetje de ene kant op neigt, en dan weer een keertje de andere kant. Dat wil niet zeggen dat je de extreme meningen niet moet bespreken/aanpakken/verbieden/bestraffen/bedialogiseren *), maar je moet je ook niet gek laten maken.

Deze wartaal sprekende en zichzelf Mohammed Faizel Ali bin Mohammed Racheed bin Mohammed Karamullah bin Mohammed Enait noemende mijnheer gaat er helemaal aan voorbij dat als je opstaat voor rechters, je dat niet doet omdat je zou denken dat die rechters meer waard zijn. Je doet dat voor het instituut dat zij vertegenwoordigen: de rechterlijke macht. Opstaan voor rechters betekent zichtbaar waarde hechten aan de rechtspraak.

Zo is het ook met handen geven aan ministers. Ik kan me best wat voorstellen bij beperkingen van begroetingsrituelen. Zo zoen ik zelf niet graag mannen (wat in sommige culturen toch als normaal beschouwd wordt), en vind ik het overdreven om -als je iemand net 5 minuten kent- meteen al de begroeting meteen die verplichte 3 zoenen te geven (ibid.). Maar ik vind weer wel dat je een Minister of Koningin een hand moet geven als die aangeboden wordt. Vooral omdat je daarmee niet zozeer die mens als mens ontmoet, maar in haar functie. Logischerwijs zou hieruit kunnen volgen dat als onze Kroonprins mij zou willen begroeten met een zoen, ik dat moeten accepteren. Gelukkig lijkt me die situatie hypothetisch, vooral omdat - en daar komt een zwak punt in dit betoog - het zoenen van mannen onderling géén onderdeel uitmaakt van de normale omgangsvormen en het geven van een hand wel. En daarmee raak je aan een ander belangrijk punt: ook al zijn er bepaalde dingen "normaal"; zoals bij alle handelingen tussen mensen werkt het beter als ze door verleiding tot stand komen, dan door dwang.

Maar hoe dan ook: hier zie je maar dat symboliek belangrijk is. Symboliek gaat immers over normen. Daarom is die discussie over de 4-mei-herdenking zo belangrijk. Ambassadeur Läufer wil daar bij zijn, want, zegt hij,  de relaties tussen Duitsland en Nederland zijn sterk verbeterd. Hij is de laatste tijd al bij meer herdenkingen over de Tweede Wereldoorlog geweest en daarbij merkt hij vrijwel geen weerstand meer.

Dat mag zo zijn, maar tijdens die bijeenkomst wordt stilgestaan bij iets waar Duitsland toch een *ahum* niet onbelangrijke rol had. De conseqenties van die rol zijn voor veel mensen nog dagelijks voelbaar, en voor Nederland een belangrijk nationaal trauma en nationale les. Al in het najaar van 1945 werd gezegd dat "dat gezeur over die oorlog maar eens afgelopen moest zijn".

Ik kan me heel wat voorstellen bij de stilte die de ambassadeur tussen 20.00 en 20.02 uur wil beleven. De ambassadeur is ongetwijfeld een beminnelijke man en de weerstand tegen individuele Duitsers is zeker afgenomen, maar op de Nationale herdenking een vertegenwoordiger van het land neerzetten als symbool van -tsja, van wat eigenlijk?- is een brug te ver.

Daarom mag de ambassadeur van Duitsland dan ook best op de 4 mei-bijeenkomst op de Dam komen; als hij maar tussen de gewone mensen gaat staan. Of tussen de andere ambassadeurs, als die ook uitgenodigd worden. Maar de symboliek van de herdenking vervangen door de symboliek van "wat zijn we nu toch een grote vrienden" is niet correct.

*) streep door waar mogelijk

Vrijdag 18 December 2009 om 16:15

chanuka 5770 - zot chanuka

Donderdag 17 December 2009 om 16:30

chanuka 5770 - 7

Woensdag 16 December 2009 om 17:00

chanuka 5770 - 6

Dinsdag 15 December 2009 om 16:25

chanuka 5770 - 5

Maandag 14 December 2009 om 16:25

chanuka 5770 - 4

Maandag 14 December 2009 om 09:02

Het gaat goed met Nederland: Asher wordt 4.

Toen ik naar Amsterdam vertrok om met Paul Schnabel (die ziek bleek te zijn, en vervangen werd door Xandra Schutte) en Achmed Marcouch over "Het humeur van Nederland" te praten, vroegen de kinderen wat ik ging doen. "Ik ga naar Amsterdam, om te praten over hoe goed het gaat met Nederland", zei ik, waarop mijn zoon Asher zei: "Dan moet je maar zeggen dat het goed gaat met Nederland, want ik word bijna 4". Wat ik natuurlijk gedaan heb.

Asher heeft natuurlijk gelijk. Of het goed gaat, hangt voor veel mensen vooral af van hoe je zelf het leven beleeft. Toch zijn er wel redenen om je zorgen te maken. Ook na het lezen van het SCP-rapport.

Een aantal voorbeelden: deelname aan vrijwilligerswerk blijft afnemen. Ook al behoort Nederland tot de top; over de hele linie zetten steeds minder mensen zich vrijwillig in. Bij politieke organisaties neemt deelname af met 29%; bij het onderwijs zelfs met 36%! Bovendien blijkt uit ander onderzoek dat de rollen veranderen; veel mensen willen heus wel betrokken zijn, maar steeds minder mensen zijn bereid een substantieel aantal uren per week vrijwillig te werken of functies uit te oefenen die de steeds zwaarder wordende verantwoordelijkheden met zich meedragen.

Een ander voorbeeld is het gegeven dat de roep om een "sterke leider" steeds harder klinkt. Van zo'n 30% in 1994 tot het dubbele (en dus een meerderheid) een paar jaar geleden. Weinig hoopwekkend voor een land dat toch vervelende herinneringen moet hebben aan de roep om sterke leiders, en dan heb ik het niet alléén over 1619, 1672 of de prinsgezinden. 

Wat Achmed Marcouch terecht opmerkte en Jeltje van Nieuwenhoven ook al zei in een interview in de Volkskrant: burgers beschouwen zich soms als "consument". Het gevaar bestaat dat daardoor politici en bestuurders zich als "leverancier" gaan zien en alléén voor de zichtbare en grote oplossingen gaan. Soms zonder de problemen écht aan te pakken. Een voorbeeld beschreef ik eens op Katendrecht. Werd ook weer genoemd in de Volkskrant van vandaag.

"Problemen verdwijnen waar bestuurders verschijnen",zei ik altijd maar, maar van Bart Tromp heb ik de uitdrukking net wat anders geleerd. Waar politici en bestuurders zich als beleidsleverancier zien voor de beleidsconsument en alléén gaan voor de snelle en zichtbare resultaten en niet voor het geploeter op goed onderhoud, het altijd erbij houden van de mensen en het -hoe moeilijk en taai ook- écht bezighouden met het oplossen van problemen ontstaat een politieke meta-werkelijkheid. De irrelevantie van het politieke proces wordt dan tragischerwijs nóg meer zichtbaar en de roep om de Sterke Leider die met één pennestreek Alle Problemen oplost nóg groter. Geen heel prettig vooruitzicht. Vooral niet voor mijn zoon Asher, die over een aantal decennia de troep weer moet opruimen.

Zondag 13 December 2009 om 19:00

chanuka 5770 - 3

Zaterdag 12 December 2009 om 23:16

105 stemmers - bedankt!

Kandidaatbestuursleden.

Vandaag was het PvdA-congres in Apeldoorn. Hier werd een nieuw Partijbestuur gekozen. Ik was één van de kandidaten, maar werd niet gekozen. In augustus werd de kandidatuur opengesteld. Ik heb een briefje geschrevenen kreeg er een terug waar instond dat ik op basis van mijn CV weliswaar geschikt leek voor een bestuursfunctie, maar omdat anderen net wat beter in het profiel pasten, er met mij -voorlopig- geen gesprek werd aangeknoopt. Hoewel ik me afvroeg over welk onderdeel van het profiel het dan ging, heb ik me daarbij neergelegd. Toen de voordracht bekend werd zag ik dat er toch een aantal sterke kandidaten op stonden. Voor mij voldoende reden om geen campagne te gaan voeren voor een plaats in het bestuur, hoewel ik er natuurlijk graag in plaatsgenomen had. 

Ik heb mijn naam niet van de lijst laten halen: ik hou ervan als ook dit soort processen zich in zo'n groot mogelijke openbaarheid afspelen, en ik vond het ook wel goed om te laten zien dat ik me in ieder geval voor deze functie had aangemeld. Maar goed: zeker omdat ik me wel wat kon voorstellen bij de afwegingen die tot de voordracht hebben geleid heb ik geen actieve campagne gevoerd om alsnog verkozen te worden.

Toch kreeg ik op het congres nog 105 stemmen. Dat vond ik ongeloofelijk en ongeloofelijk verrassend. Heel erg bedankt, en ik hoop dat jullie een volgende keer wéér op me stemmen.

Zaterdag 12 December 2009 om 19:00

chanuka 5770 - 2

Vrijdag 11 December 2009 om 22:41

Zie ik je zondag in Amsterdam?

2009-12/rodehoed.jpg

Vrijdag 11 December 2009 om 16:30

chanuka 5770 - 1

Dinsdag 08 December 2009 om 16:59

Help de oudjes de winter door.

Wie googelt op de zoekterm "oudste opinieweekblad van Nederland" ziet dat twee kandidaten om de eer strijden: De Groene Amsterdammer en het NIW. Helaas moeten we de Groene Amsterdammers teleurstellen: zij bestaan sinds 1877 terwijl het NIW vanaf 4 juni 1865 bestaat. Eén-nul voor het NIW, dus.

Hoewel ik heb leren lezen in De Waarheid, nam het NIW een belangrijke plaats in het mij laten nadenken over Zwaarwichtige Zaken. In de jaren '80 stonden er wat aardige artikelen in over het reilen en zeilen van Joods Nederland: de bestuurlijke ruzies kwamen er uitgebreid in aan de orde. En bij de familieberichten kon je zien wie er dood ging, wie afstudeerde, en wie ging trouwen (aan kinderen deden we toen nog niet).

Maar, allengs raakte de inhoud sleetser. Niet dat de inhoud veranderde; nee: ik merkte dat de bestuurlijke ruzies meestal volstrekt niet relevant waren, de jubelartikelen over Israel vermoeiden me alleen maar. Alleen de familieberichten waren nog een reden om de krant uit de wikkel, en later uit het cellofaan te halen. Ik heb later uit vriendelijkheid en mededogen nog wel eens een abonnement op het NIW genomen, maar het kon me niet boeien. Te beperkt en het deed geen poging me aan het denken te zetten.

Totdat Paul Damen hoofdredacteur werd en het blad hipper, actueler en relevanter ging maken. En dat heeft met het volgende te maken.

Veel Joden die iets aan het Jodendom doen, hebben een Joods netwerk dat gebaseerd is op ófwel religie, ófwel Israel, ófwel de Holocaust, ófwel Joodse organisaties, ófwel cultuur. Wereldwijd zie je dat de rol van al deze fenomenen afneemt. De religieuze netwerken bestaan niet meer, of op een andere, vaak meer internationale manier, de mening over Israel als Joodse staat en de beleving van het Zionisme is sterk veranderd, de generatie die de Holocaust heeft meegemaakt sterft uit, de Joodse organisaties hebben onder dezelfde problemen als de rest van van het maatschappelijk middenveld (beperkte middelen, beperkt professioneel leiderschap, beperkte betrokkenheid) te lijden en de Joodse cultuur is diffuser, internationaler en minder herkenbaar (of, als je het positief wil formuleren: meer divers) geworden. Met andere woorden: voor de jongere generatie zijn veel van deze netwerken niet interessant of relevant. Vandaar het succes van de organisaties die het op een vernieuwende manier aanpakken (bijvoorbeeld Chabad, KolDor, Limmoed, JSAM, en de Joodse Salons), en vandaar en het voortstrompelende geploeter van veel conventionele organisaties.

Daarnaast heeft het NIW, net als alle andere dag-, week en maandbladen (behalve Elseviers, geloof ik) last van het feit dat er nou eenmaal minder mensen geabbonneerd zijn op papieren uitgaven. Heeft iets te maken met internet, naar het schijnt.

Het antwoord dat Damen gaf, was énerzijds het openbreken van de bestaande Joodse netwerken, en anderzijds (weer) de opinie te zoeken door meningen te verkondigen. Soms (schande!) meningen waar ik het niet mee eens was, maar wel vaak dingen die me aan het denken zetten, en in ieder geval niet meer dat jubelende oppervlakkige toontje, gelardeerd met verslagen van onbetekenende ruzies van organisaties die steeds minder relevant worden.

Om mij onbekende redenen heeft het bestuur van het NIW besloten de arbeidsovereenkomst met Damen niet te verlengen. Het was meteen te zien aan het NIW. Weer van dezelfde braafheid en matheid als vanouds. Natuurlijk op een (in het chanukanummer te verschijnen) interview met ene drs RP Baruch uit Den Haag na ;-)

Het zou goed zijn als het één na oudste opinieweekblad het oudste opinieweekblad te hulp zou schieten. In naam van de opinie, en in naam van de journalistiek!

Donderdag 03 December 2009 om 00:04

Een goed debat met je tegenstander.

De reis van de kamerdelegatie naar Turkije gaat niet door: de Turkse regering wil niet met Wilders praten. Volgens Wilders laat dat zien dat de Turkse regering een „totalitair en barbaars regime is dat het woord democratie niet kan spellen”. Immers: je moet met je tegenstander een debat durven aangaan.

Correct. Wat mij de vraag doet herhalen: Ging Wilders al in op de uitnodiging van Bos?

Dinsdag 01 December 2009 om 20:35

Collegialiteit van bestuur. Ook al iets van vroeger?

Vanavond met mijn dochter en wat weemoed naar CD's van Shaffy geluisterd. Als Montessoriaan met een vader die schouwburgdirecteur was, toch iemand waar ik in belangrijke mate mee opgegroeid ben. Waarom dat Montessoriaan relevant is? Niet alleen omdat we natuurlijk veel aan zang en dans deden (en, haast ik me te zeggen, niet genoeg aan de meer traditionele schoolvakken), maar ook omdat Ramses Shaffy naar hetzelfde schoolgebouw ging als ik; in mijn tijd de dependance van de Montessorischool aan de Endegeesterstraatweg in Oegstgeest. Dezelfde school als waar AW Kist, Jan Wolkers (hij beschrijft het pad waar ik óók over liep in Terug naar Oegstgeest) en andere beroemdheden op zaten. Toen ik er zat waren de dokters nog te herkennen aan hun witte jassen en stonden er wel eens patienten (door ons gekken genoemd) van het ons omringende Endegeest aan het hek van het speelplein.

Het was het begin van de tweede helft van de jaren '70 en ik herinner me dat er op de dag van onzs schoolsportdag verkiezingen waren. Natuurlijk hadden we het er in de klas over; ik herinner me een betoog van de op de Montessorischool beroemde Juffrouw Pannekoek.

Verkiezingen! En een gigantische overwinning voor de PvdA die van 43 naar 53 zetels schoot. Zoals bekend, werd men het niet eens over de invulling van de posten (er was wel een regeerakkoord gesloten), bleef de PvdA buiten de coalitie en ontstond het eerste kabinet Van Agt.

Achja, de oude politiek, met de grote namen waar sommigen naar terug verlangen. En de beginselen van het politieke bestuur die nu steeds meer en steeds vaker vergeten worden. Ik zie dagelijks dat de voorzitter van de kamer steeds vaker kamerleden eraan moet herinneren dat ze via de voorzitter moeten spreken. Dat de Koningin onschendbaar is en dat de ministers verantwoordelijk zijn voor haar uitingen vinden sommige mensen vreemd (het alternatief is dat het Staatshoofd zich actief met politieke discussies zou gaan bemoeien, iets wat nóch aanhangers van het Koningshuis, nóch republikeinen zouden moeten willen). En over de nieuwe invulling van Ministriële verantwoordelijkheid kan je je ook afvragen of het werkt. Soms lijkt het erop alsof Ministers hun ambtenaren als tegenkracht zien.

En dan de dilemma's van de personendemocratie. Er is behoefte aan zichtbaarheid van beleid. Er is behoefte aan betrokkenheid. Maar dat laat onverlet dat beslissingen van een Minister beslissingen van het Kabinet zijn. Niet voor niets worden wetten door de Koningin getekend. Ik denk dat het -ondanks dat het goed is dat Ministers verantwoordelijkheid tonen- belangrijk is dat gezien wordt dat het beleid niet toevallig afhankelijk is van hen alleen: er is een ambtelijk apparaat, een Kabinet met een Staatshoofd. Daarom heb ik me ook wel verbaasd over de brief van de Minister van Financiën waar 55 keer het woord "ik" in voorkomt, één keer het woord "ministerie" (namelijk "mijn ministerie", één keer het woord "kabinet"("kabinetsvisie"), nul keer het woord "regering" en één keer het woord "ons" anders dan in "ons kenmerk".