Als kind ben ik in een ketel socialisme gevallen, en daar hou je toch wat van over. Ik heb leren lezen in De Waarheid, kan me de Waarheidsfestivals (met Oleg Popov) en partijcongressen (met Tara Singh Varma, Ella Vogelaar en haar toen nog breiende echtgenoot Onno Bosma) herinneren, en ben zelf lid geweest van het ANJV (het werd een teleurstelling: mensen van buiten Amsterdam waren daar eigenlijk niet welkom, en er liepen wel heel vreemde mensen in rond) en zelfs van de CPN. Ik bleef dat totdat ik -naar goed familiegebruik- geroyeerd werd als lid. Wegens wanbetaling (eigenlijk was het meer desinteresse) maar toch nog ruim voordat de CPN opging in Groen Links. Later was ik zelfs nog even lid van de VCN (nu NCPN)  en als jullie het niet verder vertellen wil ik hier best erkennen dat ik in de jaren '80, onder andere samen met Remko van Broekhoven waar ik nu dus al een kwart eeuw jaar mee bevriend ben, behoorde tot de heroprichters van de CJB was. De omgangsvormen binnen de CPN zijn genoegzaam beschreven en het laat zich raden dat ik me vanaf ongeveer het moment dat ik zelf bier mocht kopen politiek anders ben gaan ontwikkelen, maar toch bekruipt me af en toe een vreemde heimwee.

Ook Marcus Bakker ben ik een paar keer tegengekomen. Eén keer staat me goed bij. Ik was een jaar of 16, en had net zijn boek Wissels (voor mijn lijst!) gelezen. Hij vond het leuk dat ik -telg uit een befaamd communistengeslacht- CPN-lid was geworden en dat ik z'n boek gelezen had, en gaf me op weg naar het station van Leiden een lesje over het belang van het democratisch centralisme: het marxistisch-leninistische uitgangspunt dat je je als loyaal partijlid niet in het openbaar kritisch mag uitlaten over de partijpolitieke lijn.

Ik heb wel eens familieleden gevraagd waarom ze nou en masse communist geworden waren. Het antwoord was simpel: ze hadden gehoord dat in de Sovjet-Unie verschoppelingen politieke macht hadden gekregen. En dat wilden ze ook. En met die politieke macht wilden ze een rechtvaardiger samenleving. Eentje waar het niet uitmaakte welk ras je had of hoe rijk je ouders waren. Zo simpel was het. Maar wat me vooral opviel bij veel communisten was de mate waarin ze politiek bedreven. Veel van de mensen die ik toen nog wel eens tegenkwam waren wel meer betrokken bij de politieke organisatie, en beleefden zwaardere persoonlijke politieke consequenties dan af en toe een vergadering bijwonen of een flyer uitdelen. Sommigen waren in Spanje geweest, veel hadden er in het verzet gezeten, enkelen waren statenloos of hadden in een concentratiekamp gezeten. In de Koude Oorlog kwamen er behoorlijk wat op een zijspoor te staan. Maar veel van hen gingen toch maar door, vanuit de glasharde overtuiging dat die betere wereld er alleen kon komen met hún inzet. Scholing, strijd, actie en verzet. Desnoods met de uiterste consequentie van sociaal isolement, werkloosheid of erger.

En hoewel die inzet regelmatig secte-achtige trekjes vertoonde, kunnen we er af en toe nog best wat van leren. Politiek gaat uiteindelijk niet over meningen, maar over levens.